NACE Kodu Nedir? Nereden ve Nasıl Öğrenilir?

Vergi levhasında, oda kaydında veya SGK ekranında altı haneli bir faaliyet koduyla karşılaştığınızda ilk soru genellikle şudur: “Bu kod gerçekten yaptığım işi mi anlatıyor?” Özellikle üretimle satışın, servisle montajın veya birden fazla iş kolunun birlikte yürüdüğü işletmelerde tek kelimelik faaliyet tanımı yeterli olmaz.

NACE kodu, ekonomik faaliyetleri ortak bir sınıflama içinde tanımlayan koddur. İşletmenin unvanı ya da vergi numarası değildir; faaliyet alanını standart bir dilde ifade eder.

Kısa cevap: Kodu internetteki eski bir listeden tahmin etmeyin. Fiilen yürüttüğünüz ana faaliyeti belirleyin, TÜİK'in güncel NACE Rev.2.1-Altılı sınıflamasında kontrol edin ve resmî kayıtlarınızla karşılaştırın.

NACE kodu ne demek?

NACE, ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması için kullanılan Avrupa kökenli sistemin adıdır. Türkiye'de sınıflama, ulusal ihtiyaçlar için daha ayrıntılı altı haneli faaliyet kodlarıyla uygulanır. Kod; imalat, ticaret, ulaştırma, konaklama veya profesyonel hizmet gibi geniş alanlardan başlayıp daha özel faaliyete doğru ilerler.

TÜİK'in güncel NACE Rev.2.1-Altılı sınıflaması, faaliyet adına ve koda göre arama yapılabilen temel kaynaktır. Sınıflama zamanla revize edildiği için eski PDF'lerde bulunan kodu güncel kabul etmek doğru değildir.

Kodun bölümleri neyi anlatır?

NACE hiyerarşisi genişten özele gider. Harfli kısım ana faaliyet bölümünü, sonraki sayısal katmanlar bölüm, grup, sınıf ve ulusal alt faaliyeti daraltır. Türkiye'de resmî kayıtlarda sık görülen altı haneli kod bu ayrıntılı seviyeyi ifade eder.

Sayısal bir kodu örnek diye kalıcı biçimde buraya yazmıyoruz. Çünkü sınıflama sürümü değiştiğinde eski örnek, doğru açıklamanın içinde yanlış bilgiye dönüşebilir. Arama yaparken faaliyetin günlük adını değil, gerçekte üretilen malı veya sunulan hizmeti tarif edin.

NACE kodu nereden öğrenilir?

1. Mevcut resmî kaydınıza bakın. Vergi levhası, mükellef faaliyet bilgileri, oda kaydı ve e-SGK İşveren Sistemi gibi kaynaklarda faaliyet kodu görülebilir.
2. Fiilî ana faaliyeti yazın. En çok hangi malı ürettiğinizi veya hangi hizmeti sunduğunuzu, yardımcı işleri ayrı tutarak bir cümlede tarif edin.
3. TÜİK sınıflamasında arayın. Genel sözcük yerine ürün, üretim yöntemi veya hizmet türüyle birkaç arama yapın; açıklamaları karşılaştırın.
4. Kayıtlar arasında tutarlılığı kontrol edin. Vergi, oda ve SGK kayıtlarında farklı kodlar görüyorsanız tek başınıza birini silmek yerine ilgili kurum ve meslek mensubuyla düzeltme yolunu belirleyin.

SGK, Rev.2'den Rev.2.1'e geçiş sırasında işkolu kodlarının güncellendiğini ve işverenlerin kayıtlarını e-SGK İşveren Sistemi üzerinden kontrol edebileceğini duyurdu. Güncel açıklama için SGK duyurusuna bakabilirsiniz.

Ana faaliyet nasıl belirlenir?

Bir işletme aynı anda üretim, montaj, bakım ve satış yapabilir. Bu durumda internet sitesinde ilk görünen kelimeyi veya daha avantajlı olduğunu düşündüğünüz kodu seçmek doğru yöntem değildir. Fiilen yürütülen faaliyetlerin ağırlığı, organizasyonu ve resmî kayıt yöntemi birlikte değerlendirilir.

Örneğin mobilya üreten ve yanında az miktarda hazır ürün satan bir atölye, yalnız “perakende satış” kelimesine bakarak kod seçmemelidir. Üretim ana faaliyet, satış ise onu tamamlayan faaliyet olabilir. Tersi bir işletmede sonuç değişebilir.

Birden fazla ana faaliyet bulunduğunda hangi kayıtta hangi yöntemin uygulanacağı ilgili kurumun kuralına bağlıdır. İş sağlığı ve güvenliği için kullanılan “asıl iş” ve daha yüksek tehlike sınıfı yaklaşımını bütün vergi, oda veya destek işlemlerine genellemek yanlıştır.

NACE kodu ile tehlike sınıfı aynı şey mi?

Aynı şey değildir. NACE kodu ekonomik faaliyeti sınıflandırır; işyeri tehlike sınıfı ise iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinde kullanılan ayrı sonuçtur. Tehlike sınıfı belirlenirken işyerinde yürütülen asıl iş esas alınır. Birden fazla asıl iş niteliğinde faaliyet varsa özel değerlendirme gerekir.

Çalışan sayısı, kullanılan makine veya işyerinin görünümü tek başına kodu değiştirmez. Tehlike sınıfını kontrol ederken Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iş sağlığı ve güvenliği açıklamalarını ve güncel tebliği esas alın.

KOSGEB desteğini NACE kodu belirler mi?

KOSGEB desteklerinde sektör kapsamı önemlidir; fakat bir kodun listede bulunması desteğin otomatik çıkacağı anlamına gelmez. Programın amacı, başvuru tarihi, işletme ölçeği, faaliyet süresi, proje şartları ve diğer ölçütler ayrıca değerlendirilir.

KOSGEB, desteklenen sektörleri güncel NACE Rev.2.1 listesiyle yayımlar. Başvuru öncesinde KOSGEB Desteklenen Sektörler sayfasını ve başvuracağınız programın uygulama esaslarını birlikte kontrol edin. “Bu NACE kodunu alın, destek kesin çıkar” sözü güvenilir değildir.

Kod yanlışsa nasıl düzeltilir?

Düzeltme yolu, yanlışlığın hangi kayıtta olduğuna bağlıdır. Vergi faaliyet bilgisi, ticaret veya esnaf odası kaydı ve SGK işyeri kodu farklı kurumların süreçlerine bağlı olabilir. Önce hangi kaydın fiilî faaliyetten saptığını belgeleyin; ardından mali müşaviriniz ve ilgili kurumla başvuru yolunu netleştirin.

Değişiklik yaptıktan sonra diğer kayıtların kendiliğinden aynı anda güncellendiğini varsaymayın. Vergi, oda, SGK ve destek başvurusu ekranlarını ayrı ayrı kontrol edin.

Üretim işletmelerinde NACE kodu ile Sanayi Sicil Belgesindeki üretim konusu aynı kayıt değildir. İki kavramın sınırını Sanayi Sicil Belgesi rehberinde ayrıca görebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• NACE kodunu vergi numarası sanmak
• Eski Rev.2 listesindeki kodu güncel kaynakla karşılaştırmamak
• İnternette benzer unvanlı bir şirketin kodunu kopyalamak
• Yan faaliyeti ana faaliyet gibi kaydetmek
• Tehlike sınıfı kuralını bütün kurumlara genellemek
• KOSGEB desteğini yalnız koda bakarak garanti görmek
• Kod değişince bütün resmî kayıtların otomatik düzeldiğini düşünmek

krkbos NACE kodu belirler mi?

Hayır. krkbos NACE kodu önermez, kamu kayıtlarından faaliyet kodu sorgulamaz ve işyeri tehlike sınıfı belirlemez. Bu bilgiler TÜİK, SGK ve ilgili resmî kayıtlardan doğrulanmalıdır.

krkbos; kod seçildikten sonra işletmenin günlük sipariş, üretim, müşteri ve ön muhasebe akışını takip etmeye yardımcı olur. Farklı iş kolları için hangi ürün akışlarının bulunduğunu sektörlere göre çözümler sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular