Atölye sahiplerinin en sık kurduğu cümle şudur: “İşler yetişmiyor, bir makine daha almamız lazım.”
Çoğu zaman yanlış cevaptır — çünkü sorun makine sayısında değil, işin nerede biriktiğindedir. Yanlış yere alınan makine parayı harcar, kapasiteyi artırmaz.
Kapasiteyi tek bir aşama belirler
Bir üretim hattının kapasitesi, en hızlı aşamanın değil en yavaş aşamanın kapasitesidir. Beş aşamadan dördü günde 100 parça çıkarabiliyorsa ve biri 60 çıkarabiliyorsa, atölyenin kapasitesi 60'tır. Diğer dördünü hızlandırmak hiçbir şey değiştirmez.
Buradan çıkan sonuç ters gelir ama doğrudur: darboğaz olmayan bir aşamayı iyileştirmek kapasiteyi hiç artırmaz. Yalnızca darboğazın önünde daha hızlı yığılma yaratır. Yatırım kararı vermeden önce darboğazın nerede olduğunu bilmek zorundasınız.
Buradaki darboğaz hesabı günlük üretim planlaması içindir; oda ve TOBB tarafından yürütülen resmî kapasite raporu süreciyle aynı şey değildir.
Darboğaz üç işaretle kendini belli eder
| İşaret | Nasıl görünür | Neden |
|---|---|---|
| Önünde iş birikir | Panoda o aşamada sürekli en çok iş var | Giren, çıkandan fazla |
| Arkası boş kalır | Sonraki aşamada iş bekleniyor | Besleyemiyor |
| Hiç boş durmaz | O aşamadaki kişi/makine sürekli meşgul | Zaten tam yüklü |
Panodan okuma: haftada bir, aynı saatte
Darboğazı bulmak için ölçüm sistemi kurmanız gerekmez. Aşama panosuna haftada bir, hep aynı gün ve saatte bakıp her aşamadaki iş sayısını bir kenara yazmanız yeterlidir.
Dört hafta sonra elinizde şöyle bir tablo olur:
| Aşama | 1. hafta | 2. hafta | 3. hafta | 4. hafta |
|---|---|---|---|---|
| Kesim | 4 | 3 | 5 | 4 |
| Kaynak | 11 | 14 | 12 | 16 |
| Boya | 1 | 0 | 2 | 1 |
| Montaj | 3 | 2 | 3 | 2 |
Darboğazı bulduktan sonra: dört seçenek, ucuzdan pahalıya
- Darboğazı boş bırakmayın. En ucuz kazanç budur. O aşamadaki kişi malzeme aramaya gidiyorsa, malzemeyi ona getirin.
- Darboğazın işini ayıklayın. O aşamada yapılan ama başka yerde de yapılabilecek işleri taşıyın.
- Kaliteyi darboğazdan önce kontrol edin. Darboğazda işlenen hatalı parça, iki kez kapasite yer. Yeniden işleme maliyeti.
- En son kapasite ekleyin. Vardiya, kişi ya da makine — ama ancak ilk üçü tüketildikten sonra.
Darboğaz yer değiştirir
Bir darboğazı çözdüğünüzde kapasite artar ve darboğaz başka bir aşamaya geçer. Bu bir başarısızlık değil, beklenen sonuçtur. Bu yüzden ölçüm tek seferlik değil, dönemsel olmalıdır.
Kapasite ve yükleme tarafının tamamı için üretim planlama ve kapasite, aşamaların nasıl kurulacağı için üretim aşamaları nasıl kurulur yazısına bakabilirsiniz.
krkbos'ta nasıl çalışır ve ne yapmaz
Aşama panosunda hangi işin hangi aşamada beklediği görünür; sayımı oradan yaparsınız. Sahadan bildirilen olaylar (makine arızası, malzeme bitmesi) da o işin üzerinde durur, böylece birikmenin sebebi kayıtta kalır.
Yapmadıklarımız: Darboğaz analizi, aşama bazlı kapasite hesabı ve yükleme grafiği yoktur. Aşamadaki iş sayısını panodan siz okur, kendi tablonuza yazarsınız. Aşamada geçen süre de otomatik ölçülmez.
Sık sorulanlar
Darboğazı bulmak için özel bir rapor gerekir mi?
Gerekmez. Haftada bir, hep aynı saatte panoya bakıp aşamalardaki iş sayısını yazmak dört haftada net sonuç verir.
Birden fazla darboğaz olabilir mi?
Aynı anda genellikle bir tanesi belirleyicidir. Onu çözdüğünüzde ikinci sıradaki darboğaz olur; bu yüzden ölçümü dönemsel tekrarlayın.
Makine almadan kapasiteyi artırabilir miyim?
Çoğu atölyede evet. Darboğazı boş bırakmamak, oradaki gereksiz işi taşımak ve hatalı parçanın darboğaza girmesini önlemek — üçü birlikte ciddi kazanç verir ve hiçbiri yatırım gerektirmez.
Panel darboğazı kendisi söylüyor mu?
Söylemiyor. Aşamadaki işleri gösterir; yorumu siz yaparsınız. Otomatik darboğaz analizi yoktur.
