KDV, Katma Değer Vergisinin kısaltmasıdır. Vergiye tabi bir mal teslimi veya hizmet gerçekleştiğinde bedel üzerinden hesaplanır. Satıcı ya da hizmeti yapan taraf KDV Kanununa göre kanuni mükelleftir; verginin ekonomik yükü ise fiyat yoluyla çoğunlukla nihai tüketiciye aktarılır.
“Katma değer” adı, genel mekanizmayı anlatır: işletme satışlarında hesapladığı KDV’den, mevzuattaki şartları sağlayan alış KDV’sini indirir. Her alış KDV’sinin indirilebildiği veya her işlemin aynı kurala tabi olduğu varsayılmamalıdır; istisnalar ve indirim yasakları bulunur.
KDV nasıl işler? Basit zincir örneği
Aşağıdaki örnek %20 oranı ve bütün alış KDV’lerinin indirilebilir olduğu sade bir zinciri varsayar. Gerçek işlemlerde istisna, farklı oran veya indirilemeyen KDV sonucu değiştirebilir.
| Aşama | KDV hariç satış | Hesaplanan KDV | İndirilebilir alış KDV’si | Fark |
|---|---|---|---|---|
| Üretici → Toptancı | 1.000 TL | 200 TL | 0 TL | 200 TL |
| Toptancı → Perakendeci | 1.500 TL | 300 TL | 200 TL | 100 TL |
| Perakendeci → Tüketici | 2.000 TL | 400 TL | 300 TL | 100 TL |
| Toplam | — | — | — | 400 TL |
Bu ideal örnekte zincir boyunca devlete ulaşan toplam 400 TL, tüketicinin 2.000 TL’lik net fiyat üzerinden ödediği KDV’ye eşittir. İşletmeler arasındaki indirim mekanizması aynı verginin her aşamada yeniden yük olmasını önler.
Hesaplanan, indirilecek ve devreden KDV nedir?
| Terim | Anlamı | Önemli sınır |
|---|---|---|
| Hesaplanan KDV | Vergiye tabi satış ve hizmetler üzerinden hesaplanan KDV | İstisna ve özel matrah uygulamaları ayrıca değerlendirilir |
| İndirilecek KDV | Alış belgelerinde yer alan ve mevzuattaki indirim şartlarını sağlayan KDV | Her ödenen KDV otomatik olarak indirilemez |
| Ödenecek KDV | Hesaplanan KDV’nin indirilecek KDV’den fazla olan bölümü | Beyanname ve dönem kurallarına göre kesinleşir |
| Devreden KDV | İndirilecek KDV’nin hesaplanan KDV’yi aşan ve sonraki döneme taşınan bölümü | Genel kuralda otomatik nakit iade veya serbest bir alacak değildir |
| Yüklenilen KDV | Belirli bir işlem veya teslimle bağlantılı olarak katlanılan KDV | İndirim ve iade hesabındaki kullanımı işleme göre değişir |
Devreden KDV nakit değildir. Sonraki vergilendirme dönemine taşınan indirim tutarını ifade eder. İade hakkı ayrı şartlara ve işlemlere bağlıdır.
KDV dâhil ve KDV hariç fiyat ne demek?
- KDV hariç fiyat: Verginin henüz eklenmediği net bedeldir. KDV, uygulanacak oran üzerinden bunun üstüne hesaplanır.
- KDV dâhil fiyat: Net bedelle KDV’nin toplamıdır; tüketicinin ödeyeceği son fiyatı gösterir.
Hariç bedelden dâhil bedele geçerken tutar (1 + KDV oranı) ile çarpılır. Dâhil bedelden net tutarı bulurken aynı sayıya bölünür. Dâhil tutardan doğrudan “%20 çıkarmak” doğru değildir; çünkü yüzde net tutar üzerinden hesaplanmıştır. Ayrıntılı formül ve farklı oranları KDV dâhil / hariç rehberinde, rakamsal sonucu ise KDV hesaplama aracında görebilirsiniz.
2026 güncel KDV oranları
| Kapsam | Oran |
|---|---|
| I sayılı listedeki teslim ve hizmetler | %1 |
| II sayılı listedeki teslim ve hizmetler | %10 |
| I ve II sayılı listelerde bulunmayan vergiye tabi işlemler | %20 |
Oranlar tek başına ürün adına bakılarak seçilmez. Malın niteliği, sunuluş biçimi ve ilgili listedeki kapsam birlikte değerlendirilir. Güncel dayanak için GİB’in KDV oranları tablosunu ve KDV Kanununu inceleyin.
İşletmede KDV kaydı tutulurken nelere dikkat edilir?
- Belgede net bedel, oran ve KDV tutarını ayrı alanlarda saklayın.
- İndirilecek KDV kaydını yalnız geçerli belge ve indirim şartlarıyla eşleştirin.
- İade, fiyat farkı ve kur farkını asıl işlemden bağımsız yorumlamayın.
- Tevkifat varsa hesaplanan, tevkif edilen ve satıcıya ödenecek KDV’yi ayırın.
- Beyanname rakamını günlük takip tablosundan değil, müşavirinizin mevzuata uygun kayıtlarından doğrulayın.
Bu içerik genel bilgilendirmedir; somut vergi uygulaması için mali müşavir görüşü gerekir.
Sık sorulan sorular
KDV ne demek?
Katma Değer Vergisi demektir. Vergiye tabi mal teslimleri ve hizmetler üzerinden hesaplanan bir tüketim vergisidir.
KDV’yi kim öder?
Kanuni mükellef kural olarak teslimi veya hizmeti yapan taraftır. Verginin ekonomik yükü fiyat yoluyla çoğunlukla nihai tüketiciye yansır.
Devreden KDV nedir?
İndirilecek KDV’nin hesaplanan KDV’yi aşan ve sonraki döneme taşınan bölümüdür. Genel kuralda otomatik nakit iade anlamına gelmez.
Hesaplanan KDV ile indirilecek KDV arasındaki fark nedir?
Hesaplanan KDV vergiye tabi satışlardan doğar; indirilecek KDV ise alışlarda yüklenilen ve mevzuat şartlarını sağlayan KDV’dir. Aralarındaki fark beyan sonucunu etkiler.
Türkiye’de KDV oranları nelerdir?
17 Ağustos 2026 itibarıyla I sayılı listedeki işlemlerde %1, II sayılı listedekilerde %10, listelerde bulunmayan vergiye tabi işlemlerde %20 temel oran uygulanır. Kesin kapsam güncel listeden kontrol edilmelidir.
