Yanlış tutarlı bir fatura gelen kutusuna düştüğünde ilk soru genellikle “Reddet düğmesine basmak yeterli mi?” olur. Cevap, faturanın kâğıt veya elektronik olmasına ve e-Faturanın Temel Fatura ya da Ticari Fatura senaryosuyla gönderilmesine göre değişir. Sistemdeki iptal talebi, ticari senaryodaki ret yanıtı ve hukuki itiraz aynı işlem değildir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 21/2 hükmüne göre faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğe itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Bu hüküm bir ispat karinesi oluşturur; “sekiz gün geçince her türlü hak kesin olarak biter” veya “itiraz edilince fatura kendiliğinden yok olur” şeklinde okunmamalıdır. Sözleşme, teslim, ayıp, ödeme ve tarafların tacir olup olmaması uyuşmazlığın sonucunu etkileyebilir.
Fatura itiraz süresi ne zaman başlar?
Süreyi hesaplarken fatura düzenleme tarihiyle alıcıya ulaşma tarihini karıştırmayın. TTK 21/2, faturanın alındığı tarihten söz eder. Elektronik belgelerde iletim kayıtları, kâğıt belgelerde teslim veya tebliğ kanıtı önem kazanır.
| Süre | İlgili işlem | Başlangıç noktası |
|---|---|---|
| 8 gün | Fatura içeriğine itiraz ve senaryoya göre ret/harici yol | Faturanın alındığı veya alıcıya iletildiği tarih |
| Azami 7 gün | Vergi Usul Kanunu'ndaki genel fatura düzenleme süresi | Mal teslimi veya hizmetin yapıldığı tarih |
| Sisteme özel süre | GİB portalındaki talep, onay ve bildirim adımları | Belge ve işlem türüne göre değişir |
Yedi günlük VUK süresi satıcının faturayı ne zaman düzenleyeceğiyle ilgilidir; alıcının faturaya itiraz süresi değildir. Bu ayrım fatura düzenleme süresi rehberinde ayrıca açıklanır.
Ticari e-Faturaya nasıl itiraz edilir?
GİB'in e-Fatura İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu, Ticari Fatura Senaryosunda alıcıya iletilen faturanın sekiz gün içinde sistem üzerinden Ret Uygulama Yanıtı ile reddedilebildiğini belirtir. Ticari senaryoda uygulama yanıtı kabul veya ret gibi cevapları taşıyabilir.
Ret gerekçesini “hatalı” gibi belirsiz bir kelimeyle bırakmayın. Yanlış miktar, sözleşmeye aykırı birim fiyat, teslim edilmeyen kalem veya hatalı alıcı bilgisi gibi somut nedeni; sipariş, sözleşme ve teslim kayıtlarıyla eşleştirin. Ret yanıtının başarıyla gönderildiğini ve karşı sisteme ulaştığını da kaydedin.
GİB kılavuzu, Ticari Fatura Senaryosunda harici itiraz yollarının da kullanılabileceğini açıklar. Uyuşmazlık yüksek tutarlıysa veya ret yanıtının hukuki etkisi konusunda tereddüt varsa, KEP ya da diğer kanıtlanabilir yöntemleri hukuk danışmanıyla değerlendirin.
Temel e-Faturaya nasıl itiraz edilir?
Temel Fatura Senaryosunda alıcının Ticari Faturadaki gibi sistem içi “Ret Uygulama Yanıtı” gönderme yolu bulunmaz. GİB kılavuzuna göre itiraz, sekiz günlük süre içinde TTK 18/3 kapsamında belirtilen harici yöntemlerle yapılır: noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak KEP sistemiyle.
Harici itiraz yapıldıktan sonra e-Fatura İptal/İtiraz Portalında bildirim oluşturulabilir. Portalda itiraz belge numarası, tarihi ve yöntemi gibi harici işlem bilgileri istenir. Kritik ayrım şudur: Portal kaydı, harici itirazın yerine geçen ilk itiraz değildir; daha önce yapılan itirazın GİB sistemine bildirilmesidir.
İptal talebi ise farklı bir yoldur. Temel Faturada alıcı veya satıcı portal üzerinden iptal talebi başlatabilir; karşı taraf bu talebi onaylayabilir veya reddedebilir. Karşı tarafın onay zorunluluğu yoktur. Bu nedenle tek taraflı uyuşmazlıkta “iptal talebi gönderdim, fatura kesin iptal oldu” varsayımı yapılmamalıdır.
| Senaryo | Sistem içi ret | Harici itiraz | GİB portalının rolü |
|---|---|---|---|
| Ticari Fatura | Sekiz gün içinde Ret Uygulama Yanıtı kullanılabilir | GİB kılavuzundaki yollar da kullanılabilir | Harici itirazın bildirimi için kullanılabilir |
| Temel Fatura | Ret Uygulama Yanıtı yoktur | Sekiz gün içinde esas itiraz yoludur | Harici itirazı bildirir; ayrıca karşılıklı iptal talebi süreci vardır |
e-Arşiv Faturada süreç aynı mı?
e-Arşiv Fatura, e-Faturadan farklı bir uygulamadır. GİB'in e-Arşiv Uygulamaları İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu, e-Arşiv belgesindeki iptal ve harici itiraz bildirimlerinin ayrı ekran ve adımlarla yürütüldüğünü açıklar. Belgenin e-Fatura mı e-Arşiv Fatura mı olduğunu kontrol etmeden bir entegratörde gördüğünüz düğmeyi diğer belgeye uygulamayın.
e-Arşiv iptalinde sekiz günlük sürenin belgenin alıcıya iletilmesinden başladığı kılavuzda belirtilir. Harici itiraz yöntemleri kullanılabilir ve bunların sisteme bildirilmesi gerekir. Tüketici işlemleri, tacirler arası işlemlerden farklı kurallara tabi olabileceğinden somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.
Faturaya itiraz ederken izlenecek güvenli sıra
- Belgeyi ve alım zamanını kaydedin: Fatura numarası, senaryo, iletim tarihi ve sistem zarf durumunu saklayın.
- Uyuşmazlığı somutlaştırın: Hangi satırın, tutarın, verginin veya teslim bilgisinin neden yanlış olduğunu yazın.
- Sekiz günlük süreyi beklemeyin: İç onay süreci varsa aynı gün başlatın; son güne bırakmayın.
- Doğru kanalı seçin: Ticari senaryoda ret yanıtı, temel senaryoda harici itiraz ayrımını uygulayın.
- Delili saklayın: KEP iletisi, noter belgesi, posta kaydı, uygulama yanıtı ve portal sonucunu faturayla aynı dosyada tutun.
- Muhasebe kaydını kontrol edin: İtiraz edilen faturanın KDV ve defter kayıtlarındaki işlemini mali müşavirinizle belirleyin.
İtiraz metninde yalnız “kabul etmiyoruz” demek yerine fatura numarasını, tarihi, itiraz edilen kısmı, dayanak sipariş veya sözleşmeyi ve talep edilen düzeltmeyi belirtin. Kısmi uyuşmazlıkta tüm faturaya mı yoksa belirli kalemlere mi itiraz edildiği açık olmalıdır.
İtiraz, iptal ve iade faturası aynı şey değildir
İtiraz, faturanın içeriğine karşı çıkılmasıdır. İptal, belgeyi sistemde ve kayıtlarda geçersizleştirmeye yönelik ayrı bir işlemdir ve bazı yollarda karşı taraf onayı gerektirir. İade faturası ise gerçekleşmiş bir mal iadesi veya işlemin niteliğine uygun başka bir düzeltme için düzenlenen yeni belgedir. Yanlış faturayı otomatik olarak iade faturasıyla karşılamak her olayda doğru değildir; iade faturası rehberindeki işlem şartlarını ayrıca inceleyin.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirmedir. Sekiz günlük sürenin hesabı, tarafların tacir sıfatı, sözleşmedeki bildirim maddesi ve uyuşmazlığın türü sonucu değiştirebilir. Yüksek tutarlı veya ihtilaflı işlemlerde mali müşavir ve avukat görüşü alın.
Fatura itirazı hakkında sık sorulan sorular
Fatura itiraz süresi yedi gün mü, sekiz gün mü?
Alıcının fatura içeriğine itirazında TTK 21/2 kapsamında sekiz gün konuşulur. VUK'taki yedi gün ise satıcının mal teslimi veya hizmetten sonra faturayı düzenlemesine ilişkin genel süredir.
Ticari e-Faturada “Ret” vermek yeterli mi?
GİB kılavuzu sekiz gün içinde Ret Uygulama Yanıtını tanımlar. Somut uyuşmazlığın tutarı ve niteliğine göre harici, kanıtlanabilir bildirim de gerekebilir; hukuk danışmanınızla değerlendirin.
Temel e-Faturaya sistemden ret verilebilir mi?
Ticari senaryodaki Ret Uygulama Yanıtı kullanılamaz. İtiraz harici yöntemlerle yapılır; ardından GİB portalında bildirim süreci yürütülebilir.
GİB portalında itiraz talebi oluşturmak tek başına yeterli mi?
Hayır. GİB kılavuzu portal işlemini, TTK'daki harici yöntemle daha önce yapılmış itirazın bildirimi olarak tanımlar.
Sekiz gün geçince faturaya hiç itiraz edilemez mi?
Sürenin geçirilmesi fatura içeriğinin kabul edildiğine ilişkin ispat karinesi doğurabilir. Bunun bütün uyuşmazlık haklarını otomatik olarak sona erdirip erdirmediği somut olaya göre hukuken değerlendirilir.
Yanlış faturayı muhasebe kaydına hiç almamak doğru mu?
Tek başına operasyon kararı vermeyin. İtiraz, iptal veya düzeltme sonucuna göre KDV ve defter kayıtlarının nasıl ele alınacağını mali müşaviriniz belirlemelidir.
