Çoğu atölye stoğunu malzeme kartı seviyesinde tutar: “5 mm sac, 1.200 kg.” Bu, siparişi karşılamak için yeterlidir. Ama bir gün müşteri arar ve sorar: “Geçen ay gönderdiğiniz parçalarda çatlak çıktı, hangi sacdan üretmiştiniz?” Malzeme kartı bu soruya cevap veremez, çünkü kart iki ayrı tedarikçiden gelen iki ayrı yüklemeyi tek havuzda toplamıştır.
Parti (lot) izlenebilirliği tam olarak bu boşluğu kapatır. Parti, malzemenin belirli bir girişidir. Aynı malzemenin iki ayrı alımı, iki ayrı partidir — aynı rafta dursalar bile.
Malzeme kartı ile parti arasındaki fark
| Malzeme kartı takibi | Parti takibi | |
|---|---|---|
| Kayıt | 5 mm sac — 1.200 kg | Parti A: 700 kg (12 Haz, X Metal) Parti B: 500 kg (3 Tem, Y Çelik) |
| Sertifika | Karta bağlanamaz — hangi yüklemenin belgesi? | Her partinin kendi belgesi |
| Sorun çıktığında | Tüm 1.200 kilo şüpheli | Yalnız ilgili parti şüpheli |
| Müşteriye cevap | “Bilmiyoruz” | “3 Temmuz partisinden, belgesi şu” |
İzin iki yönü vardır ve ikisi farklı soruyu cevaplar
Bu ayrım, parti takibini kuran çoğu işletmenin atladığı yerdir.
- Geriye iz: “Bu iş hangi partiden çıktı?” Denetimde ve müşteri şikâyetinde sorulan sorudur. Tek yönlü iz bunu karşılar.
- İleriye iz: “Bu parti hangi işlere gitti?” Bu soru dökümhanelerde parti takibi için özellikle kritiktir: tedarikçi sizi arayıp “şu döküm partisinde sorun var” dediğinde gereken budur.
Hayat kurtaran taraf ikincisidir. Yalnız geriye izi olan bir işletme denetimi geçer ama geri çağırmayı geçemez. Sorunlu partiden hangi müşterilere ürün gittiğini bilmiyorsanız ya hepsini arayacaksınız ya da hiçbirini — ikisi de pahalıdır.
Minimum kayıt seti: altı alan yeter
Parti takibini karmaşık sanıp hiç başlamamak, en sık yapılan hatadır. Başlangıç için altı alan yeterlidir:
- Parti numarası: tedarikçinin belgesindeki numarayı aynen yazın, kendiniz numara uydurmayın.
- Giriş tarihi: malın kabul edildiği gün.
- Miktar: partiye giren miktar.
- Tedarikçi: kimden geldiği.
- Belge: sertifika ya da irsaliye görüntüsü.
- Not: göze çarpan bir şey varsa tek cümle.
Bu altı alan, denetimde sorulan soruların çoğunu karşılar. Daha fazlası sonra eklenebilir; hiç başlamamak telafi edilemez, çünkü geçmişe dönük parti kaydı kurulamaz.
Parti numarası ne zaman açılır?
Doğru an mal kabuldür — malzeme depoya girerken. Üretim sırasında açmaya çalışmak geç kalmaktır: o noktada malzeme çoktan karışmıştır ve hangi yüklemeden alındığı hatırlanmaz.
Pratikte şu işler: sevk irsaliyesi ve sertifika elinize geldiğinde, belgedeki parti numarasını sisteme yazar, belgeyi de aynı kayda iliştirirsiniz. Bu iş bir dakika sürer ve barkodlu bir düzenle saniyelere iner.
Küçük atölyede kurulum sırası
- Önce kritik malzemeyi seçin. Her malzemeye parti açmak gerekmez; sorunu pahalıya patlayan üç-beş kalemle başlayın.
- Mal kabulü tek kişiye bağlayın. Herkesin mal kabul ettiği yerde parti kaydı tutmaz.
- İş emrinde parti seçtirin. Kaydın bütün değeri bu adımdan gelir; parti açılıp işe bağlanmazsa yalnız bir liste olur.
- Ayda bir geriye doğru deneyin. Rastgele bir işi seçip “bu hangi partiden çıktı” sorusunu sorun. Cevap gelmiyorsa düzen çalışmıyordur.
Bu iş kime gerçekten lazım?
Parti takibi her işletme için gerekli değildir. Gerekli olduğu yerler nettir: savunma sanayi tedarikçiliği ve ana yüklenici denetimi olan her metal işi, gıda üretimi, ilaç ve kozmetik yan sanayii, ve tedarikçi kaynaklı hata riskinin yüksek olduğu her fason iş.
Bunların dışındaysanız parti takibi bir yük olabilir. Ama şu soruya “hayır” diyemiyorsanız gereklidir: bir müşteriniz sorunlu bir parça getirse, aynı malzemeden başka kimlere ürün gittiğini bulabilir misiniz?
Sık sorulanlar
Parti numarasını kendim mi vermeliyim?
Hayır. Tedarikçinin belgesindeki numarayı aynen kullanın. Kendi numaranızı verirseniz tedarikçiyle konuşurken iki farklı dil konuşmuş olursunuz ve belge eşleştirmesi elle yapılmak zorunda kalır.
Aynı malzemeyi iki partiden karıştırarak kullanırsam ne olur?
İşe iki partiyi de işaretlersiniz. Karışım kaçınılmazsa kayıt onu yansıtmalıdır; “tek parti” yazmak kaydı temiz gösterir ama sorun çıktığında yanlış yönlendirir.
krkbos'ta parti takibi nasıl çalışıyor?
Parti mal kabulde açılır; parti numarası, giriş tarihi, miktar, tedarikçi ve belgeleri bir arada durur. Sipariş detayındaki İzlenebilirlik bölümünde hangi kalemin hangi partiden çıktığı, sertifikasıyla birlikte görünür. Ters yönde de çalışır: bir partinin hangi işlere gittiğini listeleyebilirsiniz.
Parti bazında kalan miktarı görebiliyor muyum?
Hayır. krkbos'ta stok düşümü malzeme seviyesinde yapılır; “bu partiden geriye kaç kilo kaldı” sorusunun cevabı panelde yoktur. Parti kaydı girişi ve kullanıldığı işleri izler, kalan miktarı değil. Bunu baştan söylüyoruz.
Sertifikası olmayan partiyi kullanırsam sistem uyarır mı?
Uyarır. Sertifikası olmayan bir partiden üretim yapılmışsa parti kırmızı işaretlenir ve ana ekranda kaç partinin bu durumda olduğu yazar. Denetimde açıklanamayacak durumu denetimden önce görmüş olursunuz.
