Kasada para olması kâr ettiğiniz anlamına gelmez. Aynı şekilde tahsilatın henüz gelmemesi de satışın o döneme ait olmadığı anlamına gelmez. İşletmenin dönem performansını doğru okumak için para hareketi ile gelir-gider oluşumunu ayırmak gerekir.
Gelir tablosu, resmî finansal raporlama dilinde kâr veya zarar tablosu, işletmenin belirli bir raporlama dönemindeki gelirlerini, giderlerini ve bunların net sonucunu gösterir. Bilanço belirli bir tarihte neye sahip olunduğunu ve ne kadar borç bulunduğunu; gelir tablosu ise dönem içinde nasıl sonuç üretildiğini anlatır.
Kritik ayrım: Banka ekstresi veya kasa hareket listesi gelir tablosu değildir. Gelir tablosu tahakkuk esasına göre hazırlanır; tahsilat ve ödeme tarihleriyle ekonomik olayın ait olduğu dönem aynı olmayabilir.
Gelir tablosu neyi gösterir?
Tablo, satış hasılatından başlayıp satışların maliyeti, faaliyet giderleri, diğer gelir ve giderler, finansman etkisi ve vergi gideri üzerinden dönem net kârı veya zararına ulaşır. Böylece yalnız “ne kadar sattık?” değil, “satışın maliyeti neydi ve işletmenin bütün giderlerinden sonra ne kaldı?” sorusu cevaplanır.
KGK'nın BOBİ FRS düzenlemesinde kâr veya zarar tablosu, bir raporlama dönemindeki gelir ve giderleri ve bunların net sonucunu gösteren temel finansal tablolardan biridir. Uygulanacak tablo biçimi işletmenin tabi olduğu finansal raporlama ve vergi çerçevesine göre değişebileceği için bu rehberdeki sıra sadeleştirilmiş yönetim anlatımıdır.
Temel kalemler nelerdir?
| Kalem | Ne anlatır? |
|---|---|
| Satış hasılatı | Dönemde mal ve hizmet satışlarından doğan gelir |
| Satışların maliyeti | Satılan ürün veya hizmetlerle ilişkilendirilen maliyet |
| Brüt kâr/zarar | Hasılat ile satışların maliyeti arasındaki fark |
| Faaliyet giderleri | Pazarlama, genel yönetim ve uygun olduğunda Ar-Ge giderleri |
| Esas faaliyet sonucu | İşletmenin ana faaliyetinin gelir ve giderlerden sonraki sonucu |
| Finansman etkisi | Finansman gelir ve giderlerinin net etkisi |
| Vergi öncesi sonuç | Vergi gideri öncesindeki dönem kârı veya zararı |
| Dönem net sonucu | Vergi giderinden sonraki net kâr veya zarar |
Kalemlerin ayrıntısı ve sunum adı kullanılan çerçeveye göre değişir. KGK'nın güncel tablo biçimleri Elektronik Finansal Raporlama sayfasında yayımlanır.
Gelir tablosu örneği
Aşağıdaki rakamlar KDV hariç, yalnız yöntemi göstermek için hazırlanmış temsili bir yönetim örneğidir. Resmî finansal tablo veya vergi hesabı değildir:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Satış hasılatı | 1.200.000 TL |
| Satışların maliyeti | −720.000 TL |
| Brüt kâr | 480.000 TL |
| Faaliyet giderleri | −180.000 TL |
| Diğer faaliyetlerin net etkisi | −10.000 TL |
| Esas faaliyet kârı | 290.000 TL |
| Finansman gelir/giderlerinin net etkisi | −30.000 TL |
| Vergi öncesi dönem kârı | 260.000 TL |
| Temsili vergi gideri | −60.000 TL |
| Dönem net kârı | 200.000 TL |
Örnekte brüt kâr 480.000 TL'dir; fakat işletmenin net kazancı bu değildir. Faaliyet, finansman ve vergi giderlerinden sonra dönem net kârı 200.000 TL kalır. Brüt ve net kavramlarını ayrıntılı karşılaştırmak için brüt kâr ve net kâr rehberine bakın.
Tahakkuk ile nakit neden farklıdır?
KGK'nın Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçevesi, tahakkuk esasının işlemlerin etkisini nakdin farklı bir dönemde alınması veya ödenmesinden bağımsız olarak ilgili dönemde gösterdiğini açıklar. Bu farkı dört örnek netleştirir:
- Vadeli satış: 100.000 TL'lik satışın yalnız 30.000 TL'si tahsil edilmiş olabilir. Gelir ile kasaya giren para aynı değildir.
- Makine alımı: Para tek seferde çıkabilir; tutarın tamamı aynı gün faaliyet gideri olmayabilir.
- Kredi ödemesi: Ana para nakit çıkışıdır fakat gider değildir; faiz kısmı ayrı değerlendirilir.
- Stok alımı: Malın ödemesi yapılmış olsa bile tamamı o anda satışların maliyeti olmaz; satılan ürünle ilişkilendirilir.
Bu nedenle “bankada para arttı, demek ki kâr ettik” veya “bu ay çok ödeme yaptık, zarar ettik” sonucu tek başına doğru değildir.
Gelir tablosu ile bilanço farkı
| Soru | Gelir tablosu | Bilanço / finansal durum tablosu |
|---|---|---|
| Zaman | Bir dönemi kapsar. | Belirli bir tarihteki durumu gösterir. |
| Ana içerik | Gelir, gider, kâr veya zarar | Varlık, yükümlülük ve özkaynak |
| Temel soru | Dönem nasıl sonuçlandı? | İşletmenin o günkü mali yapısı nedir? |
İki tablo birbirinden kopuk değildir. Dönem kârı özkaynağı etkiler; alacak, stok, borç ve nakit hareketleri de hem finansal durumu hem sonraki dönemlerin sonucunu şekillendirir.
Gelir-gider tablosu aynı şey mi?
Günlük kullanımda adlar karışabilir. Basit bir gelir-gider tablosu çoğu zaman gerçekleşen tahsilat ile ödemeleri yan yana koyup net nakit farkını gösterir. Bu, küçük işletmenin para akışını görmesi için yararlıdır; fakat tahakkuk esaslı resmî kâr veya zarar tablosu değildir.
Kendi nakit kayıtlarınızı düzenlemek için ücretsiz gelir-gider Excel şablonunu kullanabilirsiniz. Şablon net nakit farkını hesaplar ve sınırını açıkça belirtir.
Tabloyu yorumlarken hangi oranlara bakılır?
- Brüt kâr marjı: Ürün veya hizmetin satış maliyeti sonrası bıraktığı payı gösterir.
- Faaliyet giderlerinin satışa oranı: Yönetim ve satış giderlerinin büyüme hızını izler.
- Esas faaliyet sonucu: Ana işin finansman ve vergi öncesinde ne ürettiğini gösterir.
- Dönemler arası eğilim: Tek ay yerine karşılaştırılabilir dönemleri aynı yöntemle izlemek daha anlamlıdır.
Tek bir oran “işletme sağlıklı” demeye yetmez. Kârın kaynağı, nakde dönüş hızı, stok kalitesi, tahsilat riski ve borç vadesi birlikte değerlendirilmelidir.
krkbos gelir tablosu hazırlar mı?
krkbos resmî kâr veya zarar tablosu üretmez. Raporlar bölümünde son 12 aylık satış kayıtları, tahsilat, tedarikçi alışı, para çıkışı ve net nakit özeti bulunur. Kârlılık görünümü, sipariş gelirinden sisteme girilmiş malzeme, işçilik ve ek maliyetleri düşürür; eksik maliyet varsa sonuç yüksek görünebilir.
Bu veriler işletme yönetimi ve muhasebeciye hazırlık içindir. Amortisman, dönem sonu tahakkukları, vergi gideri ve bütün kapanış düzeltmeleri tamamlanmış resmî tablo yerine geçmez. Günlük gelir-gider takibini görmek için gelir-gider takip programı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gelir tablosu nedir?
İşletmenin belirli bir raporlama dönemindeki gelirlerini, giderlerini ve bunların net sonucu olan kâr veya zararı gösteren finansal tablodur.
Gelir tablosu ile kâr-zarar tablosu aynı mı?
Günlük kullanımda çoğu zaman aynı tablo kastedilir. Resmî finansal raporlama dilinde “Kâr veya Zarar Tablosu” ifadesi kullanılır.
Gelir tablosu ile nakit akışı aynı mı?
Hayır. Gelir tablosu tahakkuk esasına göre dönem performansını; nakit akışı ise paranın ne zaman girip çıktığını gösterir.
Gelir tablosunda KDV yer alır mı?
Genel olarak hesaplanan ve indirilecek KDV, gelir veya giderin kendisi değildir. Ancak indirilemeyen KDV ve işlemin niteliği kaydı değiştirebilir; resmî sunumu meslek mensubuyla doğrulayın.
Brüt kâr ile net kâr farkı nedir?
Brüt kâr, satış hasılatından satışların maliyeti çıkarıldıktan sonra kalır. Net kârda faaliyet, finansman, vergi ve ilgili diğer kalemlerin etkisi de dikkate alınır.
Excel gelir-gider tablosu resmî gelir tablosu mudur?
Hayır. Tahsilat ve ödemeleri toplayan basit Excel şablonu nakit farkını gösterir; resmî kâr veya zarar tablosunun yerini almaz.
krkbos resmî gelir tablosu üretir mi?
Hayır. krkbos yönetim amaçlı satış, tahsilat, alış, para çıkışı ve sipariş kârlılığı raporları sunar; resmî finansal tablo muhasebe kayıtları ve dönem sonu işlemleriyle hazırlanır.
