Atölyedeki en pahalı yığın, bitmiş işlerin değil yarım kalmış işlerin yığınıdır. Kırk setlik bir sipariş, tek bir kalem gelmediği için raftadır. Malzemesi alınmış, işçiliği verilmiş, parası çıkmıştır — ama sevk edilemez.
Ve o eksik kalem çoğu zaman siparişin en ucuz parçasıdır.
Neden bu kadar pahalı?
| Kalem | Değer | Durum |
|---|---|---|
| 40 setin malzemesi | 96.000 TL | Harcandı |
| 40 setin işçiliği | 31.000 TL | Harcandı |
| Bağlı toplam | 127.000 TL | Rafta bekliyor |
| Eksik kalem (40 adet) | 6.400 TL | Gelmedi |
| Bekleme | 11 gün | Tedarik süresi |
Buradaki asıl kayıp para değil, sıradır. Yarım iş rafta beklerken atölye yeni işe başlar; yeni iş de bir yerde takılır. Üç ay sonra atölyede beş yarım iş birikir ve hiçbiri sevk edilemez. Nakit sıkışır, sebebi görünmez. Yarı mamul takibi.
Kök sebep: kritik kalem izlenmiyor
Eksik parça sorunu neredeyse her zaman aynı yerden çıkar: tedarik süresi uzun ya da tek kaynaklı kalemler, diğerleriyle aynı özenle izleniyor. Oysa 200 kalemlik bir listede bekleme riskini yaratan 10-15 kalemdir.
- Tedarik süresi uzun olanlar. İthal, özel imalat, tek üreticiden gelen.
- Tek tedarikçisi olanlar. Alternatifi yoksa gecikmeye çare yok.
- Ucuz ama vazgeçilmez olanlar. Fiyatı düşük olduğu için dikkat çekmez, yokluğunda iş durur.
- Her işte kullanılanlar. Bittiğinde tek iş değil, tüm işler durur.
Kritik stok seviyesi: en basit koruma
Bu kalemler için kritik seviye belirlemek, eksik parça sorununun büyük kısmını çözer. Kritik seviye şu üçünün toplamıdır: tedarik süresinde harcanan miktar + güvenlik payı + sipariş miktarı yuvarlaması.
Seviyeyi belirlerken tedarik süresini iyimser değil gerçekçi alın: tedarikçinin söylediği değil, geçmişte gerçekten kaç günde geldiği. Kritik stok hesaplama aracı.
Üretime başlamadan önceki tek soru
Yarım iş yığınını önleyen en etkili alışkanlık, üretime başlamadan sorulan tek sorudur: “Bu işin bütün parçaları elimizde mi?”
Eksik varsa iki seçenek vardır ve ikisi de kesmeye başlamaktan iyidir: işi başlatmayıp sırayı başka işe vermek, ya da bilerek başlatıp eksik parça bekliyor diye işaretlemek. Kötü olan üçüncüsü, farkında olmadan başlamaktır.
krkbos'ta nasıl çalışır ve ne yapmaz
Malzemelere kritik seviye tanımlar, seviyenin altına inenleri görürsünüz. Üretimde malzeme bittiğinde üretim ekranından olay bildirilir; olay iş üzerinde açık durur, böylece işin neden beklediği kayıtta kalır. Reçete tanımladıysanız işin hangi kalemlerden oluştuğu görünür.
Yapmadıklarımız: “Bu işin tüm parçaları var mı” kontrolü otomatik yapılmaz — panel iş başlatılırken eksik kalem uyarısı vermez. Malzeme rezervasyonu yoktur; bir işe ayrılan stok başka işe gidebilir. Tedarik süresi takibi ve otomatik sipariş önerisi de bulunmaz.
Sık sorulanlar
Kaç kalem için kritik seviye tanımlamalıyım?
Hepsi için değil. Tedarik süresi uzun, tek kaynaklı ve her işte kullanılan kalemlerle başlayın — çoğu atölyede 10-20 kalem sorunun büyük kısmını kapsar.
Panel iş başlatırken eksik parça uyarısı veriyor mu?
Vermiyor. Kritik seviyenin altına inen malzemeleri görürsünüz ama iş bazlı eksik kalem kontrolü yoktur.
Bir işe malzeme ayırabilir miyim?
Rezervasyon özelliği yoktur. Stok ortak havuzdadır; bir işe ayırdığınızı düşündüğünüz malzeme başka işe gidebilir.
Yarım işleri nasıl takip ederim?
Eksik parça bekleyen işleri ayrı bir aşamada tutmak en pratik yoldur. Böylece kaç işin ve ne kadar değerin beklediği panodan görünür.
