Bir ürünün Türkiye'de monte edilmesi veya yerli bir firmaya ait olması, tek başına Yerli Malı Belgesi alacağı anlamına gelmez. Belge şirket için değil, şartları doğrulanan ürün için düzenlenir. Sanayi ürünlerinde yüzde 51 yerli katkı eşiği önemlidir; fakat geçerli Sanayi Sicil Belgesi, kapasite raporu, üretimin Türkiye'deki esaslı aşamaları ve varsa zorunlu yerli girdiler de birlikte değerlendirilir.
1 Ocak 2026'dan itibaren yapılan başvurularda SGM-2024/10 sayılı Yerli Malı Tebliği ile güncel TOBB uygulama esasları geçerlidir. Bu rehberde Yerli Malı Belgesi nasıl alınır sorusunu küçük üretici ve atölyeler için; uygunluk kontrolü, yerli katkı hesabı, evraklar, yerinde inceleme, süre ve ücret başlıklarıyla açıklıyoruz.
Kısa cevap: “Yerli katkı oranım yüzde 51'in üzerinde” demek belge için yeterli değildir. Oranın güncel hesap cetvelinde, resmî kayıt ve belgelerle hazırlanması; mali ve teknik uzman tarafından doğrulanması; oda/borsa ile TOBB kontrolünden geçmesi gerekir.
Yerli Malı Belgesi nedir, neyi kanıtlar?
Yerli Malı Belgesi, belirli bir ürünün güncel Yerli Malı Tebliği şartlarına göre yerli malı olduğunu gösteren resmî belgedir. Şirket ortaklarının uyruğunu, markanın kökenini veya işletmedeki bütün ürünlerin yerli olduğunu topluca kanıtlamaz.
Belge, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alımlarda teklif edilen malın yerli malı olduğunun belgelenmesinde kullanılabilir. Ancak belgeye sahip olmak her ihalede otomatik fiyat avantajı sağlandığı anlamına gelmez. İlgili kanun hükmü, güncel ürün listesi ve ihale dokümanı birlikte belirleyicidir. Güncel tebliğ, listeler ve katsayılar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Yerli Malı sayfasında yayımlanır.
| Kayıt | Ne gösterir? | Yerli Malı Belgesi yerine geçer mi? |
|---|---|---|
| Sanayi Sicil Belgesi | Sanayi işletmesinin Bakanlık sicilindeki kaydını | Hayır; sanayi ürünü başvurusunun temel şartlarından biridir |
| Kapasite raporu | Tesisin teorik azami üretim gücünü ve üretim bilgilerini | Hayır; sanayi ürünü için geçerli olması gerekir |
| Yerli Katkı Oranı Raporu | Yerli katkısı yüzde 51'in altında kalan ürün veya girdinin doğrulanan oranını | Hayır; ürünün Yerli Malı Belgesi aldığı anlamına gelmez |
| Yerli Malı Belgesi | Belirli ürünün güncel yerlilik şartlarını sağladığını | Ana belge |
Başvurudan önce işletme kaydınızı Sanayi Sicil Belgesi rehberiyle, tesis verilerinizi ise kapasite raporu rehberiyle ayrı ayrı kontrol edin.
2026'da hangi ürünler belge alabilir?
Sanayi ürünlerinde şartlar ürün bazında birlikte aranır: Ürün, geçerli Sanayi Sicil Belgesi ve kapasite raporu bulunan sanayi işletmesi tarafından üretilmeli; Sanayi Sicil Belgesindeki “Üretim Konusu” içinde yer almalı; tamamen Türkiye'de üretilmeli veya üretimin önemli aşamaları ile ekonomik yönden gerekli en son esaslı işçilik ve eylem Türkiye'de yapılmalı; yerli katkı oranı en az yüzde 51 olmalı ve varsa zorunlu yerli girdi şartı sağlanmalıdır.
| Ürün veya durum | 2026 ön kontrolü | Belirleyici kayıt |
|---|---|---|
| Kendi tesisinde üretilen sanayi ürünü | Belge alabilir | Geçerli Sanayi Sicil Belgesi ve kapasite raporu, üretim konusu, Türkiye'deki esaslı üretim, en az %51 oran ve zorunlu yerli girdiler birlikte aranır |
| Yerli katkı oranı %51'in altında kalan ürün veya girdi | Yerli Malı Belgesi alamaz | Üreticinin talebiyle Yerli Katkı Oranı Raporu düzenlenebilir |
| Yazılım ürünü | Ayrı şartla belge alabilir | Bakanlıkça verilen Teknolojik Ürün Belgesi zorunludur; bu belgeli yazılımın oranı %100 kabul edilir |
| Gıda, tarım veya hayvancılık ürünü | Ürün grubuna özgü kurallar uygulanır | Yurt içi üretimi gösteren kayıtlar ve gerektiğinde sanayi ürünü şartları |
| Maden veya madencilik ürünü | Ürün grubuna özgü kurallar uygulanır | Geçerli maden ruhsatı ve ürün sanayi ürünü sayılıyorsa sanayi ürünü şartları |
| Yalnız ithal edilen ve satılan ürün | Üretici başvurusu sayılmaz | Türkiye'de tebliğin aradığı üretim şartı belgelenmelidir |
| Yalnız basit birleştirmeyle oluşturulan ürün | Kural olarak belge düzenlenmez | İthal parçaların yurt içinde montajla seri üretimine ilişkin istisna ve ürünün niteliği teknik incelemeyle değerlendirilir |
Faaliyet kodunun doğru olması, ürünün Sanayi Sicil Belgesindeki üretim konusuyla aynı anlama gelmez. Kod tarafını NACE kodu rehberinden kontrol edebilirsiniz; belge uygunluğuna oda/borsa ve TOBB incelemesi sonucunda karar verilir. Güncel şartların tam metni TOBB Yerli Malı Belgesi Uygulama Usul ve Esaslarında yer alır.
Yerli katkı oranı nasıl hesaplanır?
Güncel temel formül şöyledir:
Yerli katkı oranı = (Nihai ürün maliyet tutarı − ithal girdi maliyet tutarı) ÷ nihai ürün maliyet tutarı × 100
Örneğin nihai ürün maliyeti 400.000 TL, hesaplamaya giren ithal girdilerin maliyeti 172.000 TL ise:
| Kalem | Tutar | Hesap |
|---|---|---|
| Nihai ürün maliyet tutarı | 400.000 TL | Hesabın paydası |
| İthal girdi maliyet tutarı | 172.000 TL | Nihai maliyetten düşülür |
| Yerli kabul edilen tutar | 228.000 TL | 400.000 − 172.000 |
| Örnek yerli katkı oranı | %57 | 228.000 ÷ 400.000 × 100 |
Bu örnek yalnız formülün mantığını gösterir; başvuruya hazır resmî hesap değildir. Nihai ürün maliyetine girecek doğrudan ve dolaylı malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri güncel esaslara göre sınıflandırılır. Yerli ve ithal girdilerin menşei; fatura, gümrük giriş beyannamesi, Sanayi Sicil Belgesi, Yerli Malı Belgesi veya Yerli Katkı Oranı Raporu gibi dayanaklarla kontrol edilir.
Ayrıca Bakanlığın zorunlu yerli girdi listesi ile ülkemizde üretimi olmayan veya kısıtlı olan ithal girdiler için yayımladığı oran ve katsayılar sonucu değiştirebilir. Bir girdiye yalnız tedarikçinin Türkiye'de olması nedeniyle “yerli” yazılamaz. Hesap cetveli teknik yönden teknik uzman, mali yönden mali uzman tarafından incelenir ve resmî kayıtlara uygunluğu teyit edilir.
Hesaba başlamadan önce maliyet kalemlerini üretim maliyeti rehberindeki mantıkla ayırabilir, hangi girdinin hangi mamulde kullanıldığını ürün ağacı ve reçete rehberiyle düzenleyebilirsiniz. Günlük miktar hareketleri için stok takibi rehberi yardımcı olur; bu işletme içi kayıtların hiçbiri uzman onaylı resmî hesap cetvelinin yerine geçmez.
Başvuru için hangi belgeler gerekir?
Üretici, başvuru dilekçesi ve ekleriyle ürünle ilgili geçerli kapasite raporunu düzenleyen odaya veya üyesi olduğu borsaya SBS üzerinden başvurur. Güncel form ve şablonlar TOBB Yerli Malı Belgesi sayfasından indirilmelidir; eski 2014 formlarıyla yeni başvuru hazırlamayın.
Sanayi ürünü başvurusunda temel dosya şu gruplardan oluşur:
- Başvuru ve taahhüt: Yetkili kişi tarafından imzalı başvuru dilekçesi ve taahhütname.
- Hesap cetveli: TOBB'un güncel Yerli Katkı Oranı Hesap Cetvelinin Excel dosyası, gerekiyorsa imzalı PDF'si ve hesaplamaya dayanak belgeler.
- Mali uzman belgeleri: Ruhsat sureti ve güncel faaliyet belgesi; ayrıca dosyada istenen SMMM/YMM belgeleri.
- Üretici kayıtları: Geçerli Sanayi Sicil Belgesi, geçerli kapasite raporu bilgileri ve ilgili aya ait muhtasar ile aylık prim ve hizmet bildirgesi.
- İnceleme izin ve raporları: Mali Verileri İnceleme İzni ile mali ve teknik raporlar.
- Girdi menşei kanıtları: Yerli girdiler için varsa Yerli Malı Belgeleri, yoksa Yerli Katkı Oranı Raporları; ithal girdiler için faturalar ve gümrük giriş beyannameleri. Belge bulunmayan girdilerde güncel Usul ve Esasların 15'inci maddesindeki tutar, fatura, Sanayi Sicil Belgesi ve mali uzman onayı şartları ayrıca değerlendirilir.
- Üretim kanıtı: Üretim hesabı, ürün reçetesi ve teknik uzmanın isteyebileceği diğer kayıtlar.
- Ürüne özgü belge: Gerekiyorsa gıda işletme kayıt/onay belgesi, ÇKS veya benzeri kayıt, kaynak suyu izni, ilaç ruhsatı ve fason sözleşmesi, müstahsil makbuzu, maden ruhsatı ya da Teknolojik Ürün Belgesi.
- Ölçek tespiti: İstenmesi hâlinde net satış hasılatı veya bilanço ve güncel personel bildirimi.
Oda/borsa asılları görmek veya ilave belge istemek hakkına sahiptir. Sertifika ve tedarikçi kanıtlarını ürünle ilişkilendirmek için malzeme sertifikası takibi rehberini, hangi partide hangi girdinin kullanıldığını göstermek için parti ve lot izlenebilirliği rehberini kullanabilirsiniz. Bunlar dosya düzenini güçlendirir; girdinin resmî yerlilik statüsünü kendiliğinden oluşturmaz.
Yerli Malı Belgesi nasıl alınır?
- Belgelendirilecek ürünü netleştirin. Ürün adı, model veya ürün grubu, üretim reçetesi ve üretim yeri aynı dosyada birbiriyle uyumlu olmalıdır.
- Ön şartları doğrulayın. Sanayi ürünü için Sanayi Sicil Belgesinin ve kapasite raporunun geçerli olduğunu, ürünün kayıtlı üretim konusu içinde bulunduğunu kontrol edin.
- Güncel listeleri inceleyin. Zorunlu yerli girdi listesi, ithal girdilere uygulanacak oran ve katsayılar ile ürüne özgü şartları başvuru gününde kontrol edin.
- Mali ve teknik dosyayı hazırlayın. Güncel hesap cetvelini doldurun; her maliyet ve menşe beyanını fatura, gümrük kaydı, üretim hesabı veya geçerli belgeyle eşleştirin. Mali ve teknik uzman incelemelerini tamamlayın.
- SBS üzerinden başvurun. Üretici, e-Devlet girişi kullanılan Sanayi Bilgi Sisteminde ürünle ilgili kapasite raporunu düzenleyen odaya veya üyesi olduğu borsaya başvurur.
- Yerinde teknik incelemeyi tamamlayın. Teknik uzman üretim yerinde inceleme yapar. Oda/borsa belgeleri kontrol eder, taslak belgeyi oluşturur ve SBS üzerinden TOBB'a gönderir.
- TOBB kontrolü ve elektronik imzayı bekleyin. TOBB uygunluk kontrolünden geçen taslak odaya döner; oda elektronik imzayla belgeyi oluşturur. Belgede ürün adı, oran, üretici ve geçerlilik tarihini teslimde kontrol edin.
Güncel esaslarda oda/borsanın başvuruyu hazırlayıp TOBB'a göndermesi için azami bir ay, TOBB'un SBS üzerinden kendisine ulaşan başvuruyu sonuçlandırması için azami 10 iş günü öngörülür. Bu süreler birbirini izleyen kurum aşamalarıdır; eksik belge, uzman planlaması, yerinde inceleme veya düzeltme nedeniyle bütün işlemin kesin bir sürede tamamlanacağı söylenemez.
krkbos sınırı: krkbos reçete, stok, tedarikçi belgesi, parti/lot ve üretim maliyeti kayıtlarının düzenli tutulmasına yardımcı olabilir. Resmî yerli katkı oranını hesaplayıp onaylamaz; mali veya teknik uzmanlık vermez; SBS başvurusu yapmaz; Yerli Malı Belgesi düzenlemez ve bir ihalede fiyat avantajı kazanılacağını garanti etmez.
Geçerlilik süresi, ücret ve belgenin korunması
Yerli Malı Belgesi, düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir. Süre dolduğunda eski belgenin tarihi uzatılmış sayılmaz; güncel koşullarla yeni başvuru gerekir. 1 Ocak 2026'dan önce eski tebliğe göre düzenlenmiş ve süresi devam eden belgeler ise üzerlerinde yazılı tarihin sonuna kadar geçerlidir.
TOBB'un 2026 tarifesinde Yerli Malı Belgesi ücreti 2.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu yalnız TOBB'un 2026 belge ücretidir; oda/borsa hizmeti, teknik uzman, mali uzman veya mali müşavir giderleri toplam maliyete ayrıca eklenebilir. Ödeme yapmadan önce TOBB 2026 ücret yazısını ve başvurduğunuz oda/borsanın resmî tarifesini kontrol edin.
Belge alındıktan sonra şartların korunması gerekir. Oda/borsa üretim yerinde ara kontrol yapabilir; kriterlerin artık sağlanmadığı tespit edilirse belge iptal edilebilir. Reçete, tedarikçi, menşe, üretim yeri veya maliyet yapısındaki önemli değişiklikleri “belge zaten bir yıl geçerli” diyerek görmezden gelmeyin; belgeyi düzenleyen oda/borsadan güncel işlem yolunu öğrenin.
Güncellik sınırı: Bu içerik 19 Ağustos 2026 tarihinde doğrulandı. Zorunlu girdi listeleri, oran ve katsayılar, formlar ve ücretler değişebilir. Başvuruda bu yazıyı değil, o gün Bakanlık ve TOBB tarafından yayımlanan belgeleri esas alın.
Sık sorulan sorular
Yerli Malı Belgesi nedir?
Belirli bir ürünün güncel Yerli Malı Tebliği şartlarına göre yerli malı olduğunu gösteren resmî belgedir. Şirketin veya markanın bütün ürünlerini topluca “yerli” ilan etmez.
Yüzde 51 yerli katkı oranı belge almak için yeterli mi?
Hayır. Sanayi ürününde geçerli Sanayi Sicil Belgesi ve kapasite raporu, ürünün kayıtlı üretim konusu içinde olması, Türkiye'deki önemli ve en son esaslı üretim aşamaları ve varsa zorunlu yerli girdiler de aranır.
Yerli Malı Belgesi başvurusu nereye yapılır?
Başvuru SBS üzerinden yapılır. Sanayi ürünü üreticisi, ürünle ilgili kapasite raporunu düzenleyen odaya; ilgili tarım ve hayvancılık ürünü üreticisi ise üyesi olduğu borsaya güncel usule göre başvurur.
Yerli Malı Belgesi kaç yıl geçerlidir?
Belge düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir. Süre sonunda güncel mevzuat ve ürün verileriyle yeniden başvuru gerekir.
Yerli Malı Belgesi ücreti 2026'da ne kadar?
TOBB'un 2026 tarifesindeki belge ücreti 2.000 TL'dir. Bu toplam başvuru maliyeti değildir; oda/borsa, teknik uzman, mali uzman ve müşavirlik kalemleri ayrıca oluşabilir.
krkbos Yerli Malı Belgesi verir veya yerli katkı oranını onaylar mı?
Hayır. krkbos işletme içi reçete, stok, maliyet, tedarikçi belgesi ve lot kayıtlarını düzenlemeye yardımcı olur; resmî oranı onaylamaz, uzman yerine geçmez, SBS başvurusu yapmaz ve belge ya da ihale avantajı garantisi vermez.
