İrsaliye (sevk irsaliyesi), ticari malın bir yerden başka bir yere taşındığını gösteren ve sevk sırasında taşıtta bulunması gereken belgedir. Fatura müşterinin borçlandığı tutarı gösterirken sevk irsaliyesi taşınan malın cinsini, miktarını ve hareketini kayıt altına alır.
Fatura ile farkı
| İrsaliye | Fatura | |
|---|---|---|
| Neyi gösterir | Malın sevkini | Bedelin doğduğunu |
| Temel alanlar | Malın cinsi, miktarı ve sevk bilgileri | Mal veya hizmet ile fiyat ve vergi bilgileri |
| Fiyat zorunluluğu | Fiyat ve bedelin yazılması zorunlu değildir | Tutar bilgisi bulunur |
| Sevk sırasında | Taşıtta bulunur | Sevk belgesinin yerini her durumda kendiliğinden almaz |
Fatura ile irsaliye farklı amaçlara hizmet eder. Mevzuattaki şartları taşıyan irsaliyeli fatura düzeninde iki belgenin bilgileri tek belgede toplanabilir; ancak kullandığınız belge türünü ve e-belge yükümlülüğünüzü mali müşavirinizle netleştirmeniz gerekir.
Sevk irsaliyesini kim düzenler?
Vergi Usul Kanunu'nun 230. maddesine göre mal satıcı tarafından taşınıyor veya taşıttırılıyorsa irsaliyeyi satıcı; alıcı tarafından taşınıyor veya taşıttırılıyorsa alıcı düzenler. Mal, bir iş yeri ya da şubeden diğerine gönderiliyorsa sevk eden tarafın irsaliye düzenlemesi gerekir.
İrsaliyede ne bulunur?
Belgede düzenleyenin ve alıcının bilgileri, malın cinsi ve miktarı, belgenin düzenlenme tarihi ile fiilî sevk tarihi bulunur. e-İrsaliye uygulamasında fiilî sevk saati de zorunlu alanlar arasındadır. Taşıma ve teslim koşuluna göre ilave bilgiler gerekebilir.
Kâğıt irsaliye ile e-İrsaliye arasındaki fark
e-İrsaliye, kâğıt sevk irsaliyesiyle aynı hukuki niteliğe sahip elektronik belgedir. Her işletme kendiliğinden e-İrsaliye kapsamında değildir; geçiş şartları ve istisnalar zaman içinde değişebildiği için güncel durumu Gelir İdaresi Başkanlığı ve mali müşaviriniz üzerinden kontrol edin.
İrsaliye-fatura eşleştirmesi neden önemli?
Gelen mal ile fatura karşılaştırılmadığında eksik teslimat, fazla faturalama veya yanlış ürün gözden kaçabilir. Satış tarafında da sevk edilen miktarla faturalanan miktarın ayrışması cari ve stok kayıtlarını bozar. Kısmi sevkiyat yapılıyorsa tek siparişe bağlı birden fazla irsaliyenin ayrı ayrı izlenmesi gerekir.
Ücretsiz sevk irsaliyesi örneği
Sevk irsaliyesi örneği Excel şablonunu kayıt olmadan indirebilir, alanları kendi sevkinize göre doldurabilirsiniz. Şablon kayıt düzenine yardımcı olur; resmî belgenin yerine geçtiği veya her işletmenin bütün mevzuat ihtiyaçlarını karşıladığı anlamına gelmez.
Kaynak kontrolü: Belge tanımı ve düzenleme sorumluluğu için Vergi Usul Kanunu'nun 229 ve 230. maddelerine, e-İrsaliye alanları için güncel 509 Sıra No.lu Tebliğ'e bakın.
Sık sorulan sorular
İrsaliyede fiyat yazmak zorunlu mu?
Hayır. Vergi Usul Kanunu, sevk irsaliyesinde fiyat ve bedelin bulunmasını zorunlu bilgiler arasında saymaz. İşletme isterse operasyonel ihtiyacı için ilave bilgi kullanabilir.
Her sevkiyat için irsaliye gerekir mi?
Ticari mal hareketinde geçerli belge düzeni kurulmalıdır. İşlemin türü, taşıyan taraf ve e-belge kapsamı sonucu etkileyebileceğinden özel durumunuzu mali müşavirinizle kontrol edin.
İrsaliye fatura yerine geçer mi?
Tek başına sevk irsaliyesi fatura değildir. Mevzuattaki şartları taşıyan irsaliyeli fatura ise ayrı bir belge düzenidir.
