Bir makineyi satın aldığınız gün banka hesabından büyük bir tutar çıkar. Fakat makine o gün tükenmez; yıllarca üretim yapar, yıpranır ve sonunda yenilenmesi gerekir. Bedelin tamamını yalnız satın alma gününün maliyeti saymak da sonraki yıllarda makineyi “bedavaymış” gibi görmek de işletmenin gerçek sonucunu bozar.
Amortisman, işletmede uzun süre kullanılan ve zamanla değer kaybeden iktisadi kıymetin maliyetini faydalı ömrüne yayma işlemidir. Vergi hesabındaki amortisman ile fiyatlama amacıyla hesaplanan ekonomik yıpranma aynı soruya cevap vermeyebilir. Bu rehber önce Vergi Usul Kanunu çerçevesini, ardından atölye maliyetindeki ayrımı gösterir.
Güncellik ve kapsam: 2026 tutarları 19 Ağustos 2026 tarihinde GİB kaynaklarından doğrulandı. Her makineye kendi tahmininizle vergi oranı veremezsiniz; gerçek kaydı kıymetin sınıfı ve işletmenizin durumuyla birlikte mali müşavirinizle doğrulayın.
Amortisman nedir, ne değildir?
Vergi Usul Kanunu'nun 313'üncü maddesi; işletmede bir yıldan fazla kullanılan, yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkul, alet, edevat, demirbaş ve benzeri kıymetlerin değerinin kanundaki esaslarla giderleştirilmesini amortisman konusu olarak düzenler.
Amortisman yeni bir para ödemesi değildir. Ödeme makine alınırken veya kredi taksitleri boyunca gerçekleşebilir; amortisman ise edinilen kıymetin maliyetini dönemlere dağıtan muhasebe işlemidir. Bu nedenle amortismanı nakit akışıyla, kredi taksitiyle veya varlığın güncel ikinci el fiyatıyla karıştırmamak gerekir.
Bir kıymet amortismana tabi mi?
| Kontrol | Genel sonuç | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| İşletmede bir yıldan fazla kullanılacak mı? | Evetse sonraki kontrole geçilir. | Satılmak veya üretimde tüketilmek için alınan mallar demirbaş değil, stok olabilir. |
| Yıpranma, aşınma veya değer kaybı var mı? | Evetse amortisman gündeme gelir. | Kıymetin yalnız pahalı olması yeterli değildir. |
| İşletmenin aktifine ve envanterine kayıtlı mı? | Kayıtlı ve kullanıma hazır olmalıdır. | Kişisel varlık ile işletme varlığını karıştırmayın. |
| 2026 değeri 12.000 TL'yi aşıyor mu? | Aşıyorsa kural olarak amortisman değerlendirilir. | Aşmayan belirli alet ve demirbaşlar doğrudan gider yazılabilir; bütünlük oluşturanlar topluca ele alınır. |
| Boş arazi veya boş arsa mı? | Genel olarak amortismana tabi değildir. | VUK 314'te sayılan tarım tesisleri, işletme yolları ve kanallar için özel hükümler vardır. |
Stok, demirbaş ve diğer varlıkların kapsamını karıştırıyorsanız önce envanter ile stok farkını ve stok türlerini ayırın. Yanlış sınıflandırılan bir varlığa doğru amortisman oranı uygulamak mümkün değildir.
2026 amortisman sınırı ne kadar?
GİB'in amortisman ayırmada alt sınır tablosuna göre 2026 yılı tutarı 12.000 TL'dir. VUK 313 uyarınca bu tutarı aşmayan peştemallıklar ile işletmede kullanılan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir.
Ancak aynı işi birlikte yapan parçaları yapay biçimde bölmek doğru değildir. Kanun, iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük gösteren kıymetlerde sınırın topluca dikkate alınmasını ister. Birlikte çalışmak üzere alınan bütünleşik sistemin parçaları, yalnız her faturası 12.000 TL'nin altında kaldığı için ayrı ayrı giderleştirilemez.
12.000 TL bir “demirbaş olma fiyatı” değildir. Malın stok mu sabit kıymet mi olduğu kullanım amacına göre belirlenir. Tutar, yalnız VUK kapsamındaki doğrudan gider seçeneği değerlendirilirken kullanılan yıllık sınırdır.
Amortisman nasıl hesaplanır?
- Amortismana esas değeri belirleyin. Etiket fiyatının yanında maliyet bedeline girecek taşıma, montaj, finansman, vergi ve diğer unsurlar işlemin niteliğine göre değerlendirilir.
- Kıymeti doğru sınıfta bulun. Aynı adı taşıyan makine farklı kullanımda başka faydalı ömre tabi olabilir.
- Faydalı ömür ve oranı doğrulayın. GİB'in amortismana tabi iktisadi kıymetler tablosunda kıymet, faydalı ömür ve normal oran birlikte gösterilir.
- Uygulanabilecek yöntemi seçin. Normal yöntemde aynı tutar yıllara yayılır. Azalan bakiyeler yalnız bilanço esasına göre defter tutan ve yöntemin şartlarını taşıyan mükellefler için seçenektir.
- Aktife giriş dönemini belirleyin. Genel kuralda süre kıymetin aktife girdiği yıldan başlar. Binek otomobiller ve özel düzenlemeler için kıst amortisman gibi ayrı kurallar bulunur.
Yalnız hesap yöntemini göstermek için, amortismana esas değeri 600.000 TL olan ve GİB tablosunda faydalı ömrü beş yıl, normal oranı yüzde 20 olarak belirlenmiş varsayımsal bir demirbaş düşünelim:
Yıllık normal amortisman = 600.000 TL × %20 = 120.000 TL
| Yıl | Dönem amortismanı | Birikmiş amortisman | Kalan değer |
|---|---|---|---|
| 1 | 120.000 TL | 120.000 TL | 480.000 TL |
| 2 | 120.000 TL | 240.000 TL | 360.000 TL |
| 3 | 120.000 TL | 360.000 TL | 240.000 TL |
| 4 | 120.000 TL | 480.000 TL | 120.000 TL |
| 5 | 120.000 TL | 600.000 TL | 0 TL |
VUK mükerrer 315'e göre azalan bakiyelerde oran, yüzde 50'yi geçmemek üzere normal oranın iki katıdır. Bu örnekte ilk yıl yüzde 40 üzerinden 240.000 TL, ikinci yıl kalan 360.000 TL üzerinden 144.000 TL ayrılır; son yıla kalan tutar o yıl kapatılır. Yöntem seçimi, defter türü ve geçiş kuralları mali müşavirle birlikte değerlendirilmelidir.
Vergi amortismanı ile makine maliyeti neden ayrılır?
| Amaç | Kullanılacak yaklaşım | Neden? |
|---|---|---|
| Vergi ve yasal defter kaydı | VUK faydalı ömür ve oranları | Resmî giderleştirme kanun ve tebliğlere bağlıdır. |
| Dönemler arasında eşit gider | Şartları uygunsa normal amortisman | Her yıl aynı tutarı dağıtır. |
| İlk yıllarda daha yüksek gider | Şartları uygunsa azalan bakiyeler | Kalan değer üzerinden daha hızlı başlar. |
| Teklif ve makine saat fiyatı | Gerçek ekonomik ömür ve kullanılabilir saat | Vergi oranı üretim kapasitesini birebir göstermez. |
| Nakit planı | Satın alma ve kredi ödeme takvimi | Amortisman nakit çıkışı değildir. |
Teklif verirken amaç, makinenin yenilenme maliyetini ürettiği işe adil biçimde dağıtmaktır. Bunun için makine saat maliyeti hesaplama aracındaki ekonomik ömür ve gerçek çalışma saati yaklaşımını kullanabilirsiniz. Amortismanın genel gider içindeki yerini üretim maliyeti rehberinde görebilirsiniz.
Demirbaş kaydı ve krkbos'un sınırı
Operasyonel demirbaş kaydında en az ad, kategori, alış ve kullanıma hazır olma tarihi, fatura, adet, birim alış değeri, seri veya plaka numarası, bulunduğu yer, sorumlu kişi ve aktif/satıldı/hurda durumu tutulmalıdır. Personele teslim edilen ekipman için zimmet formu ayrıca düzenlenebilir; zimmet ile amortisman aynı kayıt değildir.
krkbos'ta makine, araç ve ekipmanlar demirbaş listesine kaydedilebilir. Ad, kategori, alış tarihi, adet, birim alış değeri, seri veya plaka numarası ve durum tutulur. Ölçü aletleri için son kalibrasyon tarihi ve periyodu da isteğe bağlı izlenebilir.
Ürün sınırı: krkbos resmî amortisman motoru değildir. Faydalı ömür veya vergi oranı seçmez; dönem amortismanı, birikmiş amortisman ve net defter değeri hesaplamaz; yasal muhasebe fişi üretmez. Demirbaş listesi operasyonel kayıt içindir, resmî amortisman cetvelinin yerine geçmez.
Dönem sonucuyla bağlantıyı görmek için gelir tablosu rehberini inceleyebilirsiniz.
Amortisman hakkında sık sorulan sorular
Amortismanın basit formülü nedir?
Normal yöntemde yıllık amortisman, amortismana esas değer ile GİB listesindeki normal amortisman oranının çarpımıdır. Oran, kıymetin doğru sınıfı ve faydalı ömrü belirlendikten sonra kullanılmalıdır.
2026 amortisman sınırı kaç TL?
GİB'in 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğiyle güncellediği tutar 12.000 TL'dir. Bu tutarı aşmayan belirli alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar doğrudan gider yazılabilir.
12.000 TL'nin altındaki her alım doğrudan gider midir?
Hayır. Malın işletmede kullanım amacı ile iktisadi ve teknik bütünlüğü değerlendirilir. Birlikte çalışan parçalar yalnız ayrı ayrı sınırın altında kaldıkları için bölünemez.
Amortisman KDV dahil mi hesaplanır?
Amortismana esas maliyet; KDV'nin indirilebilir olup olmaması, taşıt sınırlamaları ve diğer maliyet unsurlarına göre değişebilir. Faturanın brüt tutarını doğrudan kullanmak yerine maliyet bedelini mali müşavirinizle doğrulayın.
Yıl ortasında alınan demirbaşa kaç aylık amortisman ayrılır?
Genel kuralda amortisman süresi kıymetin aktife girdiği yıldan başlar. Binek otomobillerde kıst amortisman ve bazı işlemlerde özel hükümler bulunduğu için bütün varlıklara tek bir aylık oran uygulanamaz.
krkbos resmî amortisman cetveli oluşturur mu?
Hayır. Demirbaşın alış tarihi, değeri, seri numarası ve durumu operasyonel olarak kaydedilir; krkbos resmî amortisman oranı seçmez veya muhasebe fişi üretmez.
