Bir stok satırında miktar kritik seviyenin altındaysa “Sipariş ver”, değilse “Yeterli” yazdırmak; bir işin teslim tarihi geçtiyse uyarı göstermek veya kalite sonucu uygunsuzsa satırı ayırmak için Excel'de en sık kullanılan araçlardan biri EĞER formülüdür. Formül, doğru veya yanlış olabilen bir koşulu sınar ve iki sonuçtan birini döndürür.
EĞER güçlüdür; fakat aynı hücreye çok sayıda iş kuralı sıkıştırıldığında okunması ve doğrulanması zorlaşır. Önce koşulu sade Türkçeyle yazın, sonra formüle çevirin. Boş hücre, metin-sayı ayrımı ve tarih gibi uç durumları baştan düşünün.
Excel EĞER formülünün yapısı nedir?
Temel sözdizimi şöyledir: =EĞER(mantıksal_sınama;doğruysa_değer;yanlışsa_değer). Örneğin B2 hücresindeki mevcut stok 10'un altındaysa uyarı vermek için =EĞER(B2<10;"Sipariş ver";"Yeterli") kullanılabilir.
Microsoft'un EĞER ile VE, VEYA ve DEĞİL kullanma rehberi, tek koşulun yanında birden fazla mantıksal sınamanın nasıl birleştirileceğini gösterir. Bölgesel ayara ve Excel diline göre işlev adı ile bağımsız değişken ayırıcıları değişebilir; formülü kendi sürümünüzdeki öneri çubuğuyla doğrulayın.
| Bölüm | Soru | Örnek |
|---|---|---|
| Mantıksal sınama | Doğru mu, yanlış mı? | B2<10 |
| Doğruysa değer | Koşul sağlanırsa ne gösterilecek? | "Sipariş ver" |
| Yanlışsa değer | Koşul sağlanmazsa ne gösterilecek? | "Yeterli" |
Karşılaştırma işaretleri ve veri türleri nasıl kullanılır?
| İşaret | Anlam | Örnek koşul |
|---|---|---|
| = | Eşittir | C2="Tamamlandı" |
| <> | Eşit değildir | C2<>"İptal" |
| > | Büyüktür | D2>100 |
| < | Küçüktür | D2<10 |
| >= | Büyük veya eşittir | E2>=0,95 |
| <= | Küçük veya eşittir | F2<=BUGÜN() |
Metin sonuçları ve metinle yapılan karşılaştırmalar çift tırnak içinde yazılır; sayılar tırnaksız kullanılır. "10" metni ile 10 sayısı aynı olmayabilir. Tarihler de ekranda görünen metin değil, Excel'in tarih değeri olarak tutulmalıdır. Sabit tarih karşılaştırmalarında tarih hücresine başvurmak, formül içine yerel biçimde tarih yazmaktan daha güvenlidir.
Boş hücreyi kontrol etmek için B2="" kullanılabilir; ancak formülün döndürdüğü boş metin ile gerçekten hiç veri girilmemiş hücre bazı işlevlerde farklı davranabilir. Dosyanın kuralını örnek satırlarla test edin.
Stok için EĞER formülü nasıl kurulur?
Mevcut stok B2, kritik seviye C2 ve açık satın alma miktarı D2 hücresinde olsun. Yoldaki miktar fiziksel kullanılabilir stok değildir; gecikebilir veya iptal olabilir. Bu nedenle mevcut miktar kritik seviyedeyse açık siparişi ayrı bir durum olarak gösterin: =EĞER(B2<=C2;EĞER(D2>0;"Açık sipariş var — termini kontrol et";"Sipariş ver");"Yeterli").
| Malzeme | Mevcut | Kritik seviye | Açık sipariş | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| M8 civata | 120 | 150 | 0 | Sipariş ver |
| 2 mm sac | 38 | 40 | 25 | Açık sipariş var — termini kontrol et |
| Kutu profil | 12 | 12 | 0 | Sipariş ver |
Bu formül otomatik satın alma kararı değildir. Rezerve edilmiş miktar, minimum sipariş, tedarik süresi ve ölçü birimi dikkate alınmıyorsa yalnız ilk uyarıyı verir. Koşullu biçimlendirmeyle uyarı satırlarını vurgulayabilirsiniz; uygulama adımları için koşullu biçimlendirme rehberine bakın.
Termin ve kalite örnekleri nasıl yazılır?
Teslim tarihi F2, durum G2 ise önce “Tamamlandı” ve “İptal” kayıtlarını kapalı olarak ayırın. Kayıt hâlâ açıksa F2 boşluğunu kontrol edin; tarih girilmişse geçmiş olup olmadığını sınayın:
=EĞER(VEYA(G2="Tamamlandı";G2="İptal");"Kapalı";EĞER(F2="";"Tarih girin";EĞER(F2<BUGÜN();"Gecikti";"Takvimde")))
Kalite örneğinde ölçülen değer H2, alt sınır I2 ve üst sınır J2 olsun. Boş ölçüm veya sınırı sonuç gibi göstermemek için =EĞER(VE(H2<>"";I2<>"";J2<>"");EĞER(VE(H2>=I2;H2<=J2);"Uygun";"Kontrol");"Ölçüm ve sınır girin") kullanılabilir.
Formül sonucu kalite kararının kendisi değildir. Ölçüm yöntemi, alet, tolerans ve yetkili onay süreci ayrı tanımlanmalıdır; Excel yalnız girilmiş değerlere uygulanan koşulu gösterir.
VE, VEYA ve DEĞİL ile birden fazla koşul nasıl bağlanır?
VE, bütün koşullar doğruysa doğru döner. Örneğin stok kritik seviyenin altında ve açık sipariş yoksa uyarı vermek için =EĞER(VE(B2<=C2;D2=0);"Sipariş ver";"Kontrol edildi") kullanılabilir.
VEYA, koşullardan en az biri doğruysa çalışır. Bir iş “İptal” veya “Tamamlandı” durumundaysa kapalı göstermek için =EĞER(VEYA(G2="İptal";G2="Tamamlandı");"Kapalı";"Açık") örneği verilebilir.
DEĞİL, bir koşulun tersini sınar. Durum “Tamamlandı” değilse açık iş mantığı kurulabilir; ancak birkaç izin verilen değer varsa açıkça listelemek daha okunur olabilir. Formül yazmadan önce şu cümleyi kurun: “Bu sonuç ancak hangi koşullar birlikte doğruysa çıkmalı?”
Microsoft'un koşullu formüller oluşturma rehberi, mantıksal sınamalar ve örnek koşullar için resmî başvuru kaynağıdır.
İç içe EĞER ne zaman kullanılmalı?
Üç veya daha fazla sonuç gerektiğinde bir EĞER'in yanlışsa bölümüne başka EĞER yazılabilir. Örneğin teslimata kalan güne göre durum:
=EĞER(F2="";"Tarih yok";EĞER(F2<BUGÜN();"Gecikti";EĞER(F2=BUGÜN();"Bugün";"Planlı")))
Bu yapı dört sonucu ayırır; fakat koşul sayısı büyüdükçe formül zor okunur. Durum kurallarını bir eşleme tablosunda tutup arama formülüyle getirmek, uzun iç içe EĞER zincirinden daha denetlenebilir olabilir. Aynı sınır değerini birçok formülde yazmak yerine ayar hücresine koymak da değişikliği tek noktadan yönetir.
- Koşulları en özel veya en kritik durumdan başlayarak doğru sıraya koyun.
- Bir koşul önceki tarafından zaten yakalanıyorsa gereksiz dal oluşturmayın.
- Parantezleri ve sonuç metinlerini ayrı satır örnekleriyle sınayın.
- Beş-altı kuralı geçen yapıda yardımcı sütun veya eşleme tablosunu değerlendirin.
Boş hücre ve hatalar nasıl yönetilmeli?
EĞER formülünü yalnız normal satırla test etmek yeterli değildir. Boş stok miktarı, metin yazılmış tarih, bulunamayan ürün kodu ve sıfır payda gibi durumlarda ne olacağını ayrıca deneyin. Eksik veriyle hesap yapmak yerine “Miktar girin” veya “Kod bulunamadı” gibi eyleme dönük mesaj göstermek daha güvenlidir.
EĞERHATA her sorunu boşluğa çevirmek için kullanılmamalıdır. Örneğin bir arama sonucunda ürün bulunamaması beklenebilir; fakat silinmiş başvuru veya yanlış veri türü de aynı formül içinde boş gösterilirse dosya sessizce yanlış çalışır. Arama formülündeki bulunamayan değerleri kaynağında incelemek için DÜŞEYARA rehberini kullanın.
Formül hücrelerini kilitlemek, giriş alanlarına veri doğrulama eklemek ve kullanıcıya örnek satır göstermek hatayı azaltır. Daha geniş tablo örnekleri için Excel şablonları merkezini, koşula göre toplam almak için ETOPLA ve ÇOKETOPLA rehberini inceleyebilirsiniz.
Excel EĞER formülü hakkında sık sorulan sorular
EĞER formülünün temel yapısı nedir?
Mantıksal bir koşul, koşul doğruysa dönecek sonuç ve yanlışsa dönecek sonuçtan oluşur.
Metin sonuçları tırnak içinde mi yazılır?
Evet. “Sipariş ver” gibi metinler çift tırnak içinde, sayısal değerler ise genellikle tırnaksız yazılır.
VE ile VEYA arasındaki fark nedir?
VE bütün koşullar doğruysa, VEYA ise koşullardan en az biri doğruysa doğru sonucu üretir.
Boş tarih neden gecikmiş görünebilir?
Boş hücre tarih karşılaştırmasında eski bir sayısal değer gibi değerlendirilebilir. Önce boşluk kontrolü yapıp sonra tarihi sınamak gerekir.
Çok sayıda iç içe EĞER kullanmak doğru mu?
Kısa kurallarda kullanılabilir; koşul sayısı büyüdüğünde yardımcı sütun veya eşleme tablosu daha okunur ve denetlenebilir olur.
EĞERHATA gerçek hataları gizleyebilir mi?
Evet. Bütün hataları boş gösterirse silinmiş başvuru ve yanlış veri türü fark edilmeyebilir; yalnız beklenen hata için anlamlı mesajla kullanılmalıdır.
