Cari mutabakat, iki işletmenin belirli bir tarih itibarıyla birbirlerine ait hareketleri ve bakiyeyi karşılaştırmasıdır. Amaç yalnız “aynı rakamı bulmak” değil, eksik veya yanlış kaydı belge düzeyinde tespit etmektir. Bir taraf 80.000 TL, diğeri 65.000 TL görüyorsa farkın hangi hareketten kaynaklandığı araştırılır.
Mutabakat neden yapılır?
İki işletme aynı ilişkiyi ayrı sistemlerde kaydeder. Fatura bir tarafa geç ulaşabilir, ödeme yanlış müşteriye işlenebilir, iade yalnız bir sistemde bulunabilir veya açılış bakiyesi farklı taşınabilir. Düzenli karşılaştırma, bu farkları aylar sonra değil dayanak belgeler hâlâ kolay bulunurken yakalar.
Cari mutabakat nasıl yapılır?
- Kesim tarihi belirlenir
“15 Ağustos 2026 sonu itibarıyla” gibi iki tarafın aynı anı karşılaştıracağı tarih yazılır.
- Ekstre hazırlanır
Açılış bakiyesi, faturalar, tahsilatlar, ödemeler, iadeler ve kapanış bakiyesi listelenir.
- Karşı tarafa gönderilir
Para birimi, iletişim kişisi ve cevap yöntemi açık biçimde belirtilir.
- Farklı kalemler bulunur
İki tarafta aynı olan son kayıttan başlanıp tarih, belge numarası ve tutar karşılaştırılır.
- Dayanakla düzeltilir
Fatura, banka dekontu, iade veya mahsup belgesi görülmeden bakiyeye elle müdahale edilmez.
- Sonuç saklanır
Onaylanan bakiye, açık kalan farklar ve kim tarafından ne zaman yanıtlandığı kayda alınır.
Mutabakat farkı örneği
| Hareket | Sizin kaydınız | Karşı tarafın kaydı |
|---|---|---|
| Açılış bakiyesi | 20.000 TL | 20.000 TL |
| Satış faturası | +50.000 TL | +50.000 TL |
| Ürün iadesi | −5.000 TL | — |
| Tahsilat | −30.000 TL | −30.000 TL |
| Kapanış bakiyesi | 35.000 TL | 40.000 TL |
Aradaki 5.000 TL fark doğrudan iade satırına götürür. Şimdi sorulacak soru “hangi bakiye doğru?” değil, iadenin iki tarafta da aynı belge ve tarihle bulunup bulunmadığıdır.
Mutabakat farkı neden oluşur?
| Farkın olası nedeni | Kontrol edilecek kayıt |
|---|---|
| Eksik veya geç ulaşan fatura | Fatura numarası, düzenleme ve kayıt tarihi |
| Yanlış cariye işlenen ödeme | Banka dekontu, açıklama ve müşteri kodu |
| Tek tarafta görünen iade | İade belgesi ve kabul kaydı |
| İki kez girilen hareket | Aynı numara ve tutardaki tekrar kayıtlar |
| Para birimi veya kur farkı | İşlem dövizi, tarih ve kullanılan kur |
| Farklı açılış bakiyesi | Önceki dönemin onaylı kapanışı |
Mutabakat belgesinde neler bulunmalı?
- İki tarafın unvanı ve cari hesap bilgisi
- Mutabakatın kapsadığı dönem ve kesin kesim tarihi
- Para birimi ile açılış ve kapanış bakiyesi
- Dönem hareketlerinin tarih, belge numarası ve tutar dökümü
- Uyuşmayan kalemlerin açıklaması ve istenen dayanak
- Yanıt veren kişi, yanıt tarihi ve kullanılan iletişim kanalı
Mutabakat ne sıklıkta yapılmalı?
Herkes için geçerli zorunlu bir periyot yoktur. İşlem hacmi yüksek, açık bakiyesi büyük veya geçmişte sık fark çıkan cariler daha sık; az hareketli ve düşük riskli cariler daha seyrek kontrol edilebilir. En azından hesap kapanışı, büyük ödeme, uzun süreli sessizlik veya sorumlu değişimi gibi anlarda karşılaştırma yapmak iç kontrolü güçlendirir.
Hukuki sınır: TTK'nın 94. maddesindeki hesap özeti ve itiraz sonucu, Kanun anlamındaki cari hesap ilişkisine ve belirtilen bildirim koşullarına aittir. Sıradan bir e-posta veya WhatsApp mesajına her durumda otomatik uygulanmaz. Resmî metin için Ticaret Bakanlığının Türk Ticaret Kanunu PDF'sini inceleyin.
Sık sorulan sorular
Mutabakat ile ekstre aynı şey mi?
Hayır. Ekstre sizin hareket dökümünüzdür; mutabakat iki tarafın kayıtları karşılaştırıp sonucu teyit ettiği süreçtir.
Karşı taraf cevap vermezse bakiye kabul edilmiş olur mu?
Her müşteri ilişkisi ve her iletişim yöntemi için böyle bir genelleme yapılamaz. Sözleşme, ilişkinin hukuki niteliği ve bildirim biçimi birlikte değerlendirilmelidir.
Mutabakat belgesi ödeme yerine geçer mi?
Hayır. Mutabakat bakiye ve kayıtların karşılaştırılmasıdır; ödeme, ibra veya borcun sona ermesi ayrıca belgelenir.
Süreci ayrıntılı uygulamak için cari mutabakat nasıl yapılır? rehberindeki örnek metin ve kontrol adımlarını kullanabilirsiniz. Bu sayfa kavramı ve temel sınırları açıklar.
